Elektra zelfbouw camper gids
De huishoudaccu — het hart van je installatie
Als je een camper bouwt, is de elektrische installatie het onderdeel waar de meeste mensen tegenaan lopen. Niet omdat het zo ingewikkeld is, maar omdat je er niet mee opgegroeid bent en de termen onbekend zijn. Toch is het basisprincipe verrassend eenvoudig: je hebt één huishoudaccu, en uit die accu leef je.
Alles wat je in je camper gebruikt trekt stroom uit die accu. De koelkast die dag en nacht loopt. De LED-verlichting die je 's avonds aandoet. De waterpomp die aanspringt als je de kraan opendraait. Je laptop die je 's avonds gebruikt. Al die apparaten trekken stroom uit dezelfde accu. De kunst is zorgen dat er ook voldoende stroom inkomt — zodat je accu nooit leeg is als je hem nodig hebt.
Hoe groot die accu moet zijn hangt af van wat je verbruikt en hoe lang je zonder externe stroomtoevoer wilt kunnen staan. Een weekendje weg op de camping met walstroom vraagt om iets totaal anders dan een maand rondreis zonder vaste verblijfplaats. En dat is precies waarom het loont om dit van tevoren goed door te rekenen — een te kleine accu is één van de meest gemaakte fouten bij zelfbouwers.
Verbruik berekenen — begin hier
Voordat je ook maar één onderdeel koopt, is het slim om je dagelijks verbruik uit te rekenen. Schrijf alle apparaten op die je in je camper wilt gebruiken, zoek op hoeveel watt ze verbruiken en schat in hoeveel uur per dag je ze gebruikt. Vermenigvuldig die twee getallen — dan heb je het verbruik in wattuur (Wh).
Om je een idee te geven van realistische dagwaarden: verlichting kost gemiddeld 30Wh per dag, een telefoon opladen 15Wh, een tablet 30Wh, een wifi-accesspoint 10Wh, Starlink Mini 40Wh. De koelkast is met 400Wh per dag veruit de grootste verbruiker — een compressorkoelkast trekt 30–60W wanneer de compressor aanstaat, maar die staat slechts 10–30% van de tijd aan, wat resulteert in dat daggemiddelde. Een koffiezetter verbruikt 120Wh, inductie koken 500Wh, een ventilator 40Wh, een gasboiler of dieselverwarming slechts 15Wh voor de bediening, een elektrische boiler 225Wh, een waterpomp 20Wh, een laptop opladen 50Wh, een televisie 35Wh, een spelcomputer 200Wh, een drone opladen 20Wh en een fietsaccu opladen 500Wh.
Tel alles op wat je dagelijks verwacht te gebruiken en je hebt je dagelijks verbruik in Wh. Neem twee tot drie keer dat getal als richtlijn voor de benodigde accucapaciteit — die extra marge is nodig omdat je een accu nooit volledig mag leeg trekken, en omdat er altijd dagen zijn met minder zon of meer verbruik dan gepland. Op onze productpagina vind je een interactieve verbruikscalculator — vink je apparaten aan en je ziet direct welk pakket bij jouw situatie past.
Welk accutype past bij jou?
Er zijn drie typen huishoudaccu's in campers: semi-tractie, AGM en lithium (LiFePO4). Ze verschillen sterk in prijs, bruikbare capaciteit, gewicht en levensduur.
Semi-tractie is het goedkoopste type — maar ook het meest beperkte. Een semi-tractie accu mag slechts 25% worden ontladen. Van een 100Ah semi-tractie accu heb je dus werkelijk maar 25Ah beschikbaar. Bovendien heeft semi-tractie het sterkste Peukert-effect. Voor serieus gebruik in een camper raden wij semi-tractie af.
AGM (Absorbed Glass Mat) is de klassieke en bewezen keuze. Vrijwel onderhoudsvrij, bestand tegen schokken en trillingen, breed verkrijgbaar. Het nadeel: niet dieper dan 50% ontladen. Van een 100Ah AGM is slechts 50Ah bruikbaar.
Lithium (LiFePO4) is de modernste keuze. De volle capaciteit is beschikbaar — van een 100Ah lithium gebruik je ook echt 100Ah. Lithium is tot drie keer lichter dan AGM, gaat 2000–3000 laadcycli mee tegenover 300–500 voor AGM, en heeft vrijwel geen Peukert-effect. De aanschafprijs is hoger, maar over de volledige levensduur is lithium in de meeste gevallen voordeliger.
De meeste lithium accu's in ons assortiment hebben een ingebouwde BMS. Een lithium accu met BMS is een zogenaamde drop-in replacement — je kunt hem in de meeste gevallen laden met een lood-zuur laadprofiel, omdat de BMS de inkomende laadstroom reguleert en het laden uitschakelt zodra de accu vol is. Toch is een specifiek LiFePO4 laadprofiel altijd de voorkeur: het zorgt voor een volledigere lading en maximale levensduur. Gebruik het dus altijd als je laadapparatuur het ondersteunt.
De keuze voor je accutype heeft ook gevolgen voor de rest van je installatie. Kies je voor lithium, dan heb je een MPPT-laadregelaar met lithiumprofiel nodig, een DC-DC lader die lithium ondersteunt, en een acculader met lithiumprofiel. Bekijk ons assortiment accu's.
Laadmethode 1: zonnepanelen
Zonnepanelen zijn voor de meeste camperbouwers de primaire laadmethode, en terecht. Ze zijn stil, onderhoudsvrij, hebben geen brandstof nodig en geven je een grote mate van vrijheid — je bent niet afhankelijk van een camping of stopcontact. Het principe is eenvoudig: het paneel op je dak wekt gelijkstroom op uit zonlicht, die via een laadregelaar naar je huishoudaccu gaat. De laadregelaar is daarin essentieel — zonder laadregelaar zou je accu snel beschadigen door overlading.
Er zijn twee typen laadregelaars: PWM en MPPT. Een PWM-regelaar schakelt in zodra de paneelspanning boven de accuspanning uitkomt en is de goedkopere optie. Bij een klein systeem met één paneel en een AGM-accu is het verschil met een MPPT in de praktijk nihil. Een MPPT-regelaar is de juiste keuze zodra je met twee of meer panelen werkt, hogere paneelspanning hebt, of een lithium accu gebruikt. Bij twee panelen in serie is de winst ten opzichte van PWM realistisch tot 30% door de hogere ingangsspanning. Bij Victron MPPT-regelaars is een ingangsspanning van 5V boven de accuspanning nodig om in te schakelen — eenmaal actief haalt hij de maximale energie uit je panelen. Bekijk onze laadregelaars.
In Nederland heb je in de zomer gemiddeld 3–4 piekzonuren per dag. In de winter is de opbrengst 7 tot 8 keer lager — door de lage zonhoek én omdat panelen op een camper plat liggen in plaats van onder de optimale hoek, waardoor er in de winter meer reflectie optreedt. Een opstelling die in de zomer ruimschoots genoeg levert, kan in de winter nauwelijks iets bijdragen. Wil je ook in het najaar en de winter zelfvoorzienend zijn, combineer dan met rijladen via een DC-DC lader of reken op walstroom op de camping. Bekijk onze laadregelaars en zonnepanelen.
Laadmethode 2: laden tijdens het rijden
Tijdens het rijden laadt de dynamo van je bus de startaccu op. Die laadstroom kun je ook doortrekken naar je huishoudaccu.
Bij oudere voertuigen (Euro 4 en ouder) met een conventionele dynamo en een AGM-huishoudaccu kan een eenvoudig relais of accuscheider (VSR) volstaan. Het relais schakelt automatisch in zodra de dynamo voldoende spanning levert en verbindt dan de start- en huishoudaccu. Zodra de motor stopt, verbreekt het relais de verbinding weer — de startaccu kan zo niet leeg getrokken worden door de huishoudaccu. Let wel: dit is niet toekomstbestendig — bij overstap naar lithium of een nieuwer voertuig heb je toch een DC-DC lader nodig.
Bij Euro 5 of 6 voertuigen of bij een lithium huishoudaccu heb je altijd een DC-DC lader nodig. Nieuwere bussen zijn uitgerust met een slimme dynamo die de laadspanning actief verlaagt zodra de startaccu vol is — om brandstof te besparen. Een relais detecteert die lage spanning als "niet laden" en schakelt niet in. Resultaat: je huishoudaccu laadt nauwelijks op, ook al draait de motor gewoon. Bij lithium wil je bovendien de laadstroom kunnen beperken — een hoge instroom vanuit de startaccu is niet wenselijk — en de startaccu elektrisch loskoppelen zodat hij nooit leeg getrokken kan worden. Een DC-DC lader doet dat allemaal automatisch. Bekijk onze DC-DC laders.
Laadmethode 3: walstroom
Op een camping of in een haven kun je aansluiten op het vaste 230V stroomnet. Voor de meeste camperbouwers is de Victron MultiPlus omvormer/acculader daarvoor de aangewezen keuze. De MultiPlus combineert omvormer en acculader in één apparaat, met een ingebouwde schakelautomaat.
Het grote voordeel ten opzichte van een losse omvormer plus losse acculader: alle 230V stopcontacten in je camper zijn op één circuit aangesloten. Met een losse omvormer heb je twee aparte circuits — de stopcontacten op walstroom en een apart stopcontact voor de omvormer — en moet je zelf bijhouden welk stopcontact je op welk moment kunt gebruiken. Met de MultiPlus hoef je daar nooit meer aan te denken: hij regelt zelf of de stroom van walstroom of van de accu komt, en schakelt binnen milliseconden over zonder dat je apparaten iets merken. De MultiPlus heeft ook een PowerAssist functie — als de walstroomaansluiting beperkt is, kan hij extra vermogen uit de accu leveren om piekbelasting op te vangen. Bekijk onze omvormer/acculaders.
Voor een veilige aansluiting heb je een CEE-stekker nodig en een groepenkast met een aardlekschakelaar. De aardlekschakelaar is verplicht bij elk 230V systeem en vereist op vrijwel alle campings.
Het complete plaatje — alles samengevat
Je huishoudaccu is het centrum. Stroom gaat eruit naar al je verbruikers. Stroom komt erin via drie wegen: zonnepanelen via de laadregelaar, de dynamo tijdens het rijden via een DC-DC lader, en walstroom via de groepenkast en de MultiPlus. Alle drie kunnen gelijktijdig actief zijn.
Dimensioneer het systeem zo dat de gemiddelde dagelijkse inkomst in balans is met het verbruik. Een marge van 20–30% extra inkomend vermogen is comfortabel voor slechte weerdagen of onverwacht hoger verbruik.
Ben je er klaar voor? Bekijk onze kant-en-klare pakketten op de productpagina — de verbruikscalculator laat je precies zien welk pakket bij jouw situatie past. Wil je liever dat wij het uitzoeken? Vraag dan een offerte op maat aan — we denken graag met je mee.